علم آموزی نیازمند تعمیق ارتباط معنوی با پروردگار است

سمیه فیاض، روانشناس بالینی در گفت وگو با ایکنا از خراسان‎ رضوی درباره علل فرسودگی تحصیلی اظهار کرد: این وضعیت حالتی از خستگی و تحلیل رفتگی جسمی، هیجانی و ذهنی است که  به دنبال فشار مستمر مرتبط با درس، امتحان، پروژه، رقابت آموزشی یا نگرانی از آینده شغلی ایجاد می شود؛ بنابراین فرسودگی تحصیلی را نباید به علت تنبلی یا ضعف اراده دانشجو دانست، زیرا این حالت زنگ خطری است که نشان می دهد تعادل میان ابعاد وجودی فرد (جسم و روان) مختل شده است. وی با بیان اینکه تقلیل علم به رقابتی برای کسب مدرک، سلامت روان دانشجو را در برابر اضطراب شکننده می کند، افزود: فرسودگی تحصیلی معمولاً سه مؤلفه اصلی دارد؛ خستگی تحصیلی، بدبینی یا فاصله گیری از درس و احساس ناکارآمدی و باور به اینکه هر چه می خوانم، فایده ندارد یا از پس درس ها برنمی آیم. این روان شناس بالینی با اشاره به اینکه فرسودگی تحصیلی صرفاً حاصل یک عامل واحد نیست، بلکه از ترکیب فشارهای آموزشی، فردی، خانوادگی و اجتماعی شکل می گیرد، بیان کرد: زمانی که فرصت بازیابی و استراحت میان امتحان ها وجود نداشته باشد، دانشجویان کمال گرایی که ترس از اشتباه دارند و نمره عالی را نشانه ارزشمندی خود می دانند بیشتر در معرض این اختلال روانی قرار می گیرند. وی با بیان تفاوت فرسودگی تحصیلی با افسردگی تصریح کرد: افسردگی یک اختلال خلقی است که با احساس پوچی، کاهش لذت در اغلب فعالیت ها، اختلال در خواب و اشتها، بی قراری و گاه افکار مرگ یا خودکشی همراه است و معمولاً به محیط دانشگاه و درس محدود نمی شود؛ در حالی که فرسودگی تحصیلی اغلب حول درس و عملکرد دانشگاهی متمرکز است و فرد را در عرصه های روابط با هم کلاسی ها، خانواده، تفریح و کار دچار افت و رنج می کند. فیاض اظهار کرد: فرسودگی تحصیلی به صورت تدریجی چرخه ای منفی ایجاد می کند؛ به طوری که ابتدا دانشجو خسته می شود، سپس کیفیت مطالعه و عملکردش کاهش می یابد و در ادامه احساس ناتوانی و بی انگیزگی می کند؛ بنابراین فرد ممکن است ساعت های زیادی پشت میز بنشیند اما یادگیری عمیقی نداشته باشد که در چنین وضعیتی زیاد خواندن لزوماً به معنای مؤثر خواندن نیست. این روان شناس بالینی درباره تأثیر فرسودگی تحصیلی بر انگیزه و اعتمادبه نفس دانشجو گفت: در این حالت دانشجو هدف و معنای درس خواندن را از دست می دهد و حتی فعالیت هایی که قبلاً برای او جذاب بوده اند به وظیفه ای سنگین تبدیل شده و جملاتی مانند «دیگر برایم مهم نیست»، «حوصله شروع کردن ندارم» یا «هرچه بخوانم نتیجه ای ندارد» شایع می شود، همچنین افت عملکرد یا ناتوانی در رسیدن به استانداردهای کمال گرایانه می تواند این تصور را ایجاد کند که او ضعیف یا کم استعداد است.

برنامه ریزی واقع بینانه؛ رمز پیشگیری از فرسودگی تحصیلی

وی ادامه داد: برای پیشگیری و مدیریت فرسودگی تحصیلی باید واقع بینانه تر و مهربانانه تر با خود رفتار کنیم؛ بنابراین نخست برنامه درسی باید براساس توان واقعی فرد تنظیم شود و ایده آل و غیرقابل اجرا نباشد، دوم اینکه زمان های جبرانی پیش بینی شود تا دانشجو با یک عقب افتادگی درسی، دچار اضطراب و احساس شکست نشود و سوم روش هایی مانند خلاصه نویسی هدفمند، پرسش از خود، حل تمرین و تست، مرور فاصله دار و توضیح دادن مطلب به زبان ساده، جایگزین ساعت های طولانی مطالعه شود. فیاض با بیان اینکه چهارمین توصیه توجه به خواب کافی و منظم است، افزود: کم خوابی شاید در کوتاه مدت حس بیشتر درس خواندن بدهد اما تمرکز، حافظه، تنظیم هیجان و قدرت تصمیم گیری را کاهش می دهد، زیرا خواب منظم و کافی بخشی از فرایند یادگیری است، همچنین دانشجو باید میان تلاش سالم و کمال گرایی فرساینده تفاوت بگذارد، زیرا هدف عملکرد مناسب و رشد تدریجی است نه کامل بودن مطلق. گاهی انجام دادن یک کار با کیفیت خوب، بسیار ارزشمندتر از به تعویق انداختن آن برای رسیدن به کیفیت بی نقص است. این روان شناس در پایان گفت: دانشگاه ها، خانواده ها و دانشجویان باید به جای تمرکز صرف بر نمره و خروجی، به کیفیت زندگی، خواب کافی، حمایت اجتماعی، مهارت های مدیریت زمان، سلامت روان و ارتباط معنوی با خدا توجه کنند، زیرا یک دانشجوی سالم ، یادگیرنده تر و موفق تر است. انتهای پیام